Wat het probleem was
De ventilator pendelde tussen twee toerentallen.
Onder lichte belasting, bijvoorbeeld tijdens browsen of videobellen, schakelde de koeling steeds heen en weer tussen stil en duidelijk hoorbaar. Dat pendelen valt in de praktijk meer op dan een ventilator die gewoon constant doordraait.
De oorzaak zat in een te krappe drempel in de ventilatorcurve. Zodra de processor even opliep, draaide de ventilator op; de temperatuur zakte daardoor meteen onder de grens, waarna de ventilator terugviel en de cyclus opnieuw begon.
Het is een softwareprobleem, geen ontwerpfout in de koeling. De laptop werd niet te warm en de prestaties leden er niet onder; het was puur hinderlijk.
Waarom pendelen zo opvalt
Ons gehoor reageert sterker op verandering dan op een constant geluid. Een ventilator die elke twintig seconden van toon wisselt, hoor je daardoor beter dan een die permanent iets harder draait.
Wat de update doet
Meer marge tussen opdraaien en terugvallen.
In de nieuwe curve zit een verschil tussen de temperatuur waarbij de ventilator opdraait en de temperatuur waarbij hij weer terugvalt. Daardoor blijft hij even op hetzelfde toerental hangen in plaats van meteen terug te schakelen.
Daarnaast loopt de curve geleidelijker op. Waar de ventilator eerst in één stap naar een hoger toerental sprong, gebeurt dat nu in meerdere kleinere stappen, wat een minder abrupte overgang oplevert.
- Er zit nu marge tussen het opdraaien en het terugvallen van de ventilator.
- De curve loopt geleidelijker op, zodat toerentalwisselingen minder opvallen.
- Onder volle belasting verandert er niets; de maximale koeling blijft gelijk.
- De temperaturen liggen bij licht gebruik enkele graden hoger, wat ruim binnen de marge valt.
Hoe je hem installeert
Via Lenovo Vantage, of handmatig van de supportpagina.
De eenvoudigste weg loopt via Lenovo Vantage: dat programma herkent je model en biedt de update aan zodra hij beschikbaar is. Wil je het handmatig, dan download je hem van de supportpagina van jouw specifieke modelnummer.
Dat modelnummer staat op de sticker aan de onderkant van de laptop, niet op de doos en niet in de productnaam waarmee hij verkocht is. Modellen die er identiek uitzien kunnen verschillende bios-bestanden hebben.
Sluit de laptop aan op de lader en laat hem tijdens de update met rust. Een bios-update afbreken is de enige manier waarop dit echt mis kan gaan, en de meeste updates weigeren daarom al te starten onder een bepaald accupercentage.
- Zoek je modelnummer op de sticker aan de onderkant.
- Sluit de laptop aan op de lader en sluit alle programma's.
- Start de update via Lenovo Vantage of het gedownloade bestand.
- Laat de laptop met rust tot hij zelf opnieuw opstart.
- Controleer daarna in Systeeminformatie of de nieuwe versie erin staat.
Als het daarna nog steeds pendelt
Dan ligt het waarschijnlijk niet aan de curve.
Blijft de ventilator na de update op- en afgaan, kijk dan eerst naar wat er op de achtergrond draait. Een browser met veel tabbladen, een synchronisatieprogramma of een spelclient die op updates controleert, kan de processor kort belasten. Dan is opdraaien terecht.
Open Taakbeheer, sorteer op processorgebruik en kijk een paar minuten mee. Zie je pieken van tien tot twintig procent die met de ventilator meelopen, dan is dat je verklaring.
Is de laptop enkele jaren oud en liggen de temperaturen structureel hoog, dan kan stof in de koelribben of uitgedroogde koelpasta de oorzaak zijn. Dat is een ander probleem dan dit, en een bios-update lost het niet op.
Waarom laptopkoeling altijd een compromis is
Weinig ruimte, veel warmte, en een gebruiker die stilte wil.
In een laptop moet de warmte van processor en videokaart via een paar millimeter dikke heatpipes naar buiten, door een rooster dat vaak deels wordt afgedekt door het scharnier. Er is simpelweg geen ruimte voor een grote koeler die traag mag draaien.
Fabrikanten kiezen daarom per model een balans tussen stilte, temperatuur en prestaties. Draait de ventilator eerder op, dan blijft de laptop koeler maar hoor je hem vaker. Wacht hij langer, dan is hij stiller maar loopt de processor eerder tegen zijn temperatuurlimiet aan.
Die balans wordt in de bios vastgelegd, en dat is precies waarom een correctie als deze alleen via een bios-update kan. Software in Windows kan de curve niet overschrijven zonder ingrepen die je garantie raken.
Praktische tip
Zet de laptop op een harde ondergrond in plaats van op een deken of je schoot. De luchtinlaat zit bij vrijwel elk model aan de onderkant, en die afdekken kost je meer graden dan welke instelling ook.
Wat een bios eigenlijk doet
De laag onder je besturingssysteem.
De bios is de eerste software die draait als je op de aanknop drukt, nog voordat Windows bestaat. Hij controleert welke onderdelen aanwezig zijn, stelt spanningen en frequenties in, en geeft de machine daarna over aan je besturingssysteem.
Omdat hij op dat niveau werkt, staan er zaken in die Windows niet kan overrulen. De ventilatorcurve is daar een goed voorbeeld van: die wordt door de bios aan de embedded controller doorgegeven, en die controller regelt de koeling zelfstandig, ook als Windows vastloopt.
Dat verklaart waarom een probleem als dit alleen via een bios-update op te lossen is. Software in Windows kan de curve niet aanpassen zonder de controller te omzeilen, en dat is precies wat programma's van derden doen. Ze werken vaak wel, maar je zit dan buiten de garantie en bij een fout draait je koeling niet meer.
Hoe deze laptop zich verhoudt tot de rest
Geluid is bij gaminglaptops het echte onderscheid.
In prestaties liggen gaminglaptops met dezelfde chips dicht bij elkaar. Wat ze onderscheidt is hoeveel geluid ze maken om die prestaties vol te houden, en hoe lang ze dat kunnen voordat ze terugschakelen.
Een dunne laptop met dezelfde processor haalt in korte tests dezelfde cijfers, maar zakt na tien minuten terug omdat de warmte nergens heen kan. Een dikkere behuizing met meer koelribben houdt dat langer vol, en dat verschil zie je pas in een test die een half uur duurt.
Bij deze serie zit de koeling ruim bemeten voor de chips die erin zitten. Dat is precies waarom het pendelen zo opviel: er was geen warmteprobleem, alleen een curve die te scherp reageerde.
| Type laptop | Geluid onder belasting | Volhouden |
|---|---|---|
| Dun en licht | Hoog toerental, hoge toon | Zakt terug na tien minuten |
| Middenklasse gaming | Duidelijk hoorbaar | Houdt het meestal vol |
| Dikke gaminglaptop | Lager toerental | Houdt het onbeperkt vol |
Wat je zelf kunt doen om hem stiller te krijgen
Vier ingrepen, van gratis tot een schroevendraaier.
Een bios-update lost dit specifieke probleem op, maar er is meer dat helpt als je laptop harder werkt dan je zou willen. Het meeste kost niets en duurt vijf minuten.
Limiet instellen
In Windows kun je bij de energie-instellingen het maximale processorvermogen op negentig procent zetten. Dat kost een paar procent prestaties en scheelt vaak een hoorbare stap in het toerental.
- Zet hem op een harde ondergrond. De luchtinlaat zit aan de onderkant, en een deken of je schoot blokkeert die volledig.
- Kies de gebalanceerde modus in plaats van prestatiemodus voor alles wat geen spel is.
- Ruim je opstartprogramma's op. Elk programma dat op de achtergrond draait, houdt de processor wakker.
- Blaas een keer per jaar het stof uit de koelribben met perslucht, met de ventilator geblokkeerd zodat hij niet meedraait.
Wanneer een gaminglaptop de juiste keuze is
En wanneer een desktop je meer oplevert voor hetzelfde geld.
Voor hetzelfde bedrag krijg je in een desktop simpelweg meer prestaties. Een videokaart in een laptop heeft een lager vermogensbudget dan dezelfde chip in een toren, en dat scheelt in de praktijk twintig tot dertig procent. Daar komt bij dat je in een desktop later onderdelen kunt vervangen, terwijl in een laptop alleen het geheugen en de opslag te wisselen zijn.
Toch is dat niet het hele verhaal. Een laptop neemt geen bureau in beslag, gaat mee naar een andere kamer of een ander huis, en heeft geen aparte monitor, muis en toetsenbord nodig. Reken je die erbij, dan is het prijsverschil kleiner dan het op het eerste gezicht lijkt.
De praktische vraag is dus niet welke van de twee sneller is, maar of je de machine verplaatst. Verhuist hij nooit van je bureau, dan betaal je voor draagbaarheid die je niet gebruikt. Zit je afwisselend op twee plekken of woon je op kamers, dan is dat juist het hele punt.
- Verhuist de machine regelmatig, dan is een laptop de logische keuze.
- Staat hij altijd op hetzelfde bureau, dan krijg je in een desktop meer voor je geld.
- Wil je over drie jaar upgraden, dan kan dat in een laptop vrijwel alleen bij geheugen en opslag.
- Reken bij een desktop de monitor, muis en toetsenbord mee in de vergelijking.
Waar je op let bij het kopen van een gaminglaptop
Vier dingen die belangrijker zijn dan het chipnummer.
De naam van de videokaart in een laptop zegt minder dan je denkt. Dezelfde chip kan bij de ene fabrikant op honderd watt draaien en bij de andere op honderdvijftig, en dat verschil is groter dan een hele stap in modelnummer. Zoek daarom altijd het vermogensbudget op, meestal aangeduid als TGP.
Het scherm is het onderdeel dat je acht uur per dag aankijkt en dat je niet kunt vervangen. Let op de verversingssnelheid, maar ook op de helderheid: onder de driehonderd nits werk je in een lichte kamer niet prettig.
Geheugen en opslag zijn juist wél te vervangen, en dat is precies waarom je daar bij aanschaf niet voor hoeft te betalen. Een model met 16 GB dat je zelf naar 32 GB brengt, is vrijwel altijd goedkoper dan dezelfde laptop met 32 GB af fabriek.
Vraag naar de TGP
Staat het vermogensbudget van de videokaart niet in de specificaties, dan is dat meestal geen goed teken. Fabrikanten die er ruim in zitten, vermelden het juist graag.
Onderhoud dat echt loont
Twee handelingen per jaar houden een laptop stil.
Stof is de belangrijkste oorzaak van een laptop die na twee jaar luider wordt dan hij was. Het verzamelt zich tegen de koelribben aan de uitblaaskant, waar het als een deken werkt en de warmte tegenhoudt.
Eén keer per jaar met perslucht uitblazen lost dat op. Blokkeer daarbij de ventilator met een tandenstoker zodat hij niet meedraait; een ventilator die door perslucht wordt rondgeslingerd, kan zijn lager beschadigen.
De tweede handeling is je opstartlijst opruimen. Elk programma dat automatisch meestart houdt de processor bezig, en juist die kleine belasting is wat de ventilator laat opdraaien terwijl je denkt niets te doen.
Conclusie
Een kleine correctie in de ventilatorcurve, maar precies op het punt waar mensen zich aan stoorden. Installeren als je de laptop in een stille kamer gebruikt; het kost tien minuten en er staat geen enkel nadeel tegenover.
Veelgestelde vragen
Hoe controleer ik welke biosversie ik heb?
Open Systeeminformatie in Windows en kijk bij BIOS-versie/datum. In Lenovo Vantage staat hij ook, samen met de melding of er een nieuwere beschikbaar is.
Moet de laptop aan de lader tijdens de update?
Ja. De meeste bios-updates weigeren zelfs te starten onder een bepaald accupercentage, juist omdat uitvallen tijdens het schrijven het apparaat onbruikbaar maakt.
Wat als de ventilator daarna nog steeds pendelt?
Kijk in Taakbeheer wat er op de achtergrond draait. Een browser met veel tabbladen of een synchronisatieprogramma kan de processor kort belasten, en dan is opdraaien terecht.
Kan ik de ventilatorcurve zelf instellen?
In Lenovo Vantage kies je tussen stille, gebalanceerde en prestatiemodus. Een volledig eigen curve instellen kan niet zonder software van derden, en dat kost je de garantie op koelingsproblemen.
Vervalt mijn garantie door een bios-update?
Nee, zolang je de update van de fabrikant zelf gebruikt. Dat is juist de bedoelde manier van onderhoud.
Helpt nieuwe koelpasta bij dit probleem?
Niet echt. Dit was een instelling in de software, geen warmteprobleem. Nieuwe pasta helpt pas als je laptop enkele jaren oud is en de temperaturen structureel te hoog liggen.
Wordt de laptop nu warmer?
Bij licht gebruik enkele graden, omdat de ventilator later opdraait. Dat valt ruim binnen de marge waarop het apparaat ontworpen is, en onder volle belasting verandert er niets.
Dit stuk delen?