Gigabyte zet 27-inch oled op 240 Hz in de markt voor 799 euro

Wat je krijgt voor 799 euro

27 inch, 1440p, oled op 240 Hz.

Gigabyte zet een QD-OLED-paneel in de markt op een prijspunt waar tot nu toe alleen goede IPS-schermen stonden. Dat is de nieuwswaarde: niet de specificaties op zich, maar wat je ervoor betaalt.

Het paneel komt van dezelfde leverancier als dat in de duurdere modellen van LG en ASUS. Het verschil zit in de behuizing, de aansluitingen en de menu's, niet in wat je op het scherm ziet.

• QD-OLED met een reactietijd van 0,03 ms, tegen ongeveer 1 ms voor een snelle IPS.
• Echt zwart, omdat elke pixel zijn eigen licht maakt en dus ook volledig uit kan.
• 1440p op 27 inch, wat neerkomt op ongeveer 109 pixels per inch.
• 240 Hz, met adaptieve synchronisatie voor zowel AMD als Nvidia.
• Drie jaar garantie waarin inbranden expliciet is meegedekt.

Hoe hij zich verhoudt tot de rest

Honderd euro onder de concurrentie, met hetzelfde paneel.

Vergelijkbare oled-monitoren van LG en ASUS staan nu rond de 900 euro. Gigabyte gaat daar honderd euro onder zitten, en dat verschil zit in zaken die je na de eerste week niet meer opmerkt.

Tegenover een goede IPS van rond de 400 euro betaal je het dubbele. Dat verschil zit vrijwel volledig in het contrast en de reactietijd, niet in de scherpte: die is bij beide gelijk omdat het dezelfde resolutie is.

Waar oled nog steeds tegenaan loopt

Twee dingen die je moet weten voordat je bestelt.

Op een witte pagina met veel tekst haalt oled minder helderheid dan een goede IPS. De techniek regelt de helderheid terug zodra een groot deel van het scherm licht is, om het paneel te sparen. Werk je in een lichte kamer met vooral documenten, dan is dat merkbaar.

Daarnaast draaien deze panelen periodiek een onderhoudscyclus om inbranden te voorkomen. Dat duurt een paar minuten en gebeurt als je het scherm uitzet. Laat je je pc altijd aan staan met het scherm aan, dan komt die cyclus er niet doorheen en werk je het risico juist in de hand.

Er is nog een derde punt dat minder vaak genoemd wordt: door de subpixelindeling van QD-OLED kunnen dunne letters op een witte achtergrond een lichte kleurzweem hebben. De meeste mensen zien dat na een dag niet meer, sommigen blijven het storend vinden.

Wat je videokaart moet kunnen

240 Hz haal je niet in elk spel.

Een scherm van 240 Hz vraagt 240 frames per seconde om volledig benut te worden. In competitieve shooters op 1440p is dat haalbaar met een kaart in de klasse van een RTX 5070 Ti of hoger.

In zware singleplayer-titels kom je daar niet aan, ook niet met de duurste kaart. Dat is geen probleem: adaptieve synchronisatie zorgt dat het beeld ook bij tachtig frames vloeiend blijft. Je koopt de 240 Hz voor de spellen waar het uitmaakt, niet voor allemaal.

Let ook op de kabel. Voor 1440p op 240 Hz heb je DisplayPort 1.4 met DSC nodig, of HDMI 2.1. De kabel die erbij zit voldoet; een willekeurige oude HDMI-kabel uit een la vaak niet.

Voor wie dit scherm bedoeld is

En voor wie een IPS de verstandigere keuze blijft.

Speel je in een kamer die je kunt verduisteren, en zijn spellen met donkere scènes een groot deel van wat je doet, dan is het verschil met een IPS niet subtiel. Echt zwart naast fel licht is iets wat een IPS simpelweg niet kan.

Gebruik je hetzelfde scherm acht uur per dag voor tekst, spreadsheets en code in een lichte ruimte, dan koop je een eigenschap die je nauwelijks gebruikt en accepteer je een risico dat je niet hoeft te lopen. Een goede IPS van 400 euro is dan de betere besteding.

De grootste groep zit ertussenin, en voor hen is de vraag simpel: is de kamer donker genoeg, en staat er genoeg videokaart achter. Zijn beide antwoorden ja, dan is dit op dit moment de scherpst geprijsde manier om aan een oled te komen.

Hoe oled anders werkt dan lcd

Elke pixel maakt zijn eigen licht.

Een gewone lcd-monitor heeft achter het paneel een rij lampjes die altijd aan staan. De pixels ervoor werken als luikjes: ze laten meer of minder licht door. Een zwarte pixel is dus een gesloten luikje voor een brandend lampje, en er lekt altijd iets doorheen.

Bij oled zit er geen achtergrondverlichting. Elke pixel maakt zijn eigen licht en kan dus ook volledig uit. Zwart is bij oled letterlijk niets, en dat is waarom het contrast praktisch oneindig is in plaats van ongeveer duizend tegen één.

Dat verschil zie je vooral in donkere scènes. Een nachtelijk stadsbeeld op een lcd heeft altijd een grijzige waas; op oled is de lucht echt zwart met daarin scherpe lichtpunten. Voor films en sfeervolle spellen is dat het meest zichtbare voordeel van de techniek.

De keerzijde volgt uit hetzelfde principe. Omdat elke pixel zelf licht maakt, slijt hij ook door gebruik. Een pixel die jarenlang hetzelfde felle wit toont, wordt uiteindelijk iets minder fel dan zijn buren, en dat is wat inbranden heet.

Helderheid in de praktijk

Waarom het cijfer op de doos je weinig vertelt.

Fabrikanten geven bij oled een piekhelderheid op die geldt voor een klein deel van het scherm, vaak drie of tien procent. Dat is een reëel getal voor een lichtflits in een donkere scène, maar het zegt niets over hoe fel het scherm wordt als je een witte pagina opent.

Bij een volledig wit beeld regelt de techniek terug om het paneel te sparen. Waar een goede IPS dan nog steeds vier- tot vijfhonderd nits haalt, blijft oled daar merkbaar onder. In een kamer met zon op je bureau merk je dat direct.

Voor gamen in een normaal verlichte of donkere kamer is dat geen probleem. Voor acht uur per dag tekst in een lichte ruimte is het de belangrijkste reden om alsnog voor een IPS te kiezen.

Onderhoud en levensduur

Drie dingen die je zelf in de hand hebt.

Oled-monitoren draaien periodiek een compensatiecyclus waarin ze de slijtage per pixel meten en corrigeren. Die cyclus start meestal als je het scherm uitzet, en duurt een paar minuten. Laat je je machine altijd aan staan met het scherm actief, dan komt die cyclus er nooit doorheen.

Daarnaast helpt het om statische elementen te beperken. De taakbalk is de grootste boosdoener, omdat die jaar in jaar uit op precies dezelfde plek staat. Automatisch verbergen kost je niets en haalt het grootste risico weg.

Ten slotte telt de helderheid mee. Een paneel dat permanent op maximale helderheid draait, slijt sneller dan hetzelfde paneel op zeventig procent. In een normale kamer is dat laatste toch al aangenamer voor je ogen.

• Zet het scherm echt uit na gebruik, zodat de compensatiecyclus kan draaien.
• Laat de taakbalk automatisch verbergen en gebruik donkere thema's.
• Houd de helderheid rond zeventig procent in plaats van op maximaal.
• Zet de schermbeveiliging op vijf minuten in plaats van een half uur.

Welke maat en resolutie bij je bureau past

Kijkafstand telt zwaarder dan het aantal inches.

De maat die het prettigst werkt, hangt af van hoe ver je van het scherm zit. Op een normaal bureau, met ongeveer zeventig centimeter tussen je ogen en het paneel, is 27 inch de maat waarbij je het hele beeld overziet zonder je hoofd te bewegen.

Ga je naar 32 inch op dezelfde afstand, dan moet je voor de hoeken je ogen bewegen. Dat is voor films prettig en voor competitieve shooters juist niet, omdat informatie aan de rand buiten je directe blikveld valt.

De resolutie moet met de maat meegroeien. 1440p op 27 inch levert ongeveer 109 pixels per inch op, en dat is het punt waarop je op normale afstand geen losse pixels meer ziet. Dezelfde 1440p op 32 inch komt uit op 92 pixels per inch, en daar zie je de rasterstructuur in tekst wel degelijk terug.

Voor 32 inch wil je daarom 4K. Dat is scherper, maar het vraagt ook fors meer van je videokaart: 4K heeft ruim twee keer zoveel pixels als 1440p, en dat vertaalt zich vrijwel één op één in het aantal frames dat je haalt.

Aansluitingen en wat er verder op zit

Het onderdeel dat mensen pas checken als het misgaat.

Bij een monitor die je jaren houdt, zijn de aansluitingen belangrijker dan ze lijken. Twee DisplayPort-ingangen betekent dat je een tweede machine kunt aansluiten zonder kabels om te wisselen. Een USB-hub in het scherm scheelt kabels naar je toren.

Let ook op de standaard. Kan die in hoogte verstellen en kantelen, dan zit je zonder boeken onder je scherm op de juiste hoogte. Ontbreekt dat, dan heb je een VESA-beugel nodig en dat is een aankoop die er stilletjes bij komt.

Ten slotte de garantie op inbranden. Drie jaar is bij deze prijsklasse de norm geworden, maar niet elke fabrikant dekt het even ruim. Lees na welke voorwaarden eraan hangen, want sommige merken sluiten schade uit die ontstond bij helderheid boven een bepaald niveau.